Darbukada 9 8 lik Aksak Ritim Nasıl Çalınır? Başlangıç Rehberi

Donizetti Muzik
29 Ara 2025
2 dakikada okunur

Türk müziğinin en karakteristik özelliklerinden biri olan 9/8’lik ritim, halk arasında genellikle "Roman havası" veya "Aksak ritim" olarak bilinir. İlk bakışta karmaşık görünse de, mantığını kavradığınızda darbukada çalması en keyifli ritimlerden biridir.

Bu yazıda, 9/8’lik ritmin matematiksel yapısını ve darbukadaki vuruş dizilimini adım adım inceleyeceğiz.

1. 9/8’lik Ritmin Mantığı: "Aksak" Ne Demek?

Standart ritimler (2/4 veya 4/4 gibi) genellikle düzenli bir yürüyüşe benzer. Ancak 9/8’lik ritim, içinde bir "sektirme" barındırır. Bu ritmi şu şekilde gruplandırırız:

2 + 2 + 2 + 3 = 9

Yani ilk üç vuruş çift sayılırken, son vuruş üçlü bir kümedir. İşte o meşhur "aksama" hissini veren yer tam olarak bu son kısımdır.

2. Temel Vuruş Teknikleri: Düm ve Tek

Darbukada bu ritmi çalarken iki ana vuruşu kullanacağız:

DÜM (D): Darbukanın ortasına avuç içiyle vurulan tok ses.
TEK (T): Darbukanın kenarına parmak uçlarıyla vurulan tiz ses.

3. 9/8’lik Ritim Dizilimi (Şema)

Yeni başlayanlar için en yaygın ve temel 9/8’lik kalıbı aşağıdadır. Bu kalıbı dilinizle "Düm - Tek - Tek - Düm - Tek" şeklinde sayarak çalışmaya başlayın.

Vuruş Sırası	1	2	3	4	5 (Aksak Kısım)
Vuruş Tipi	DÜM	TEK	DÜM	TEK	TEK-TEK
Süre/Grup	2 birim	2 birim	2 birim	1 birim	2 birim

Pratik Notu: Son iki vuruş (Tek-Tek) biraz daha seri gelerek ritmi bir sonraki döngüye bağlar.

4. Adım Adım Çalışma Yöntemi

Eğer ritmi oturtmakta zorlanıyorsanız şu stratejiyi izleyin:

Sözlü Tekrar: Ellerinizle vurmadan önce ağzınızla “Düm - Tek - Düm - Tek - Tek” temposunu tutun.
Yavaş Tempo (Metronom): Mutlaka bir metronom kullanın. İlk etapta 60-70 BPM (vuruş hızı) idealdir.
Vurguyu Sondan Alın: 9/8’liğin o meşhur "oynak" halini hissetmek için son vuruşu hafifçe daha güçlü vurgulayabilirsiniz.

Sonuç

9/8’lik ritim sadece bir teknik değil, bir duygudur. Bu ritmi çalarken vücudunuzun ritme eşlik etmesine izin verin. Başlarda aksak kısımlarda hızlanabilir veya yavaşlayabilirsiniz; bu çok normaldir. Sabırlı bir pratikle parmaklarınızın kendiliğinden aktığını göreceksiniz.